Dossier BREXIT

(artikel 50 procedure betreft Verenigd Koninkrijk)

Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie is een lastig onderwerp. Namelijk, er zitten vele elementen in en die hebben verschillende gevolgen en onderlinge verbanden. Ook voor de stellingname hierover. Daarom hebben we gekozen tussen vraag en antwoord, beantwoord vanuit wat voor vandeRegio relevant is.

Hebben de Britten het recht om uit de EU te stappen?
Ja, ieder land — en volgens ons ook regio — zou soeverein moeten mogen blijven, of (weer) worden. Artikel 50 maakt dit deels mogelijk en het is vanaf het begin een voorziene situatie. Daar zouden wij als de Europese Unie ook volledig aan mee moeten werken.

Mogen landen en regio’s zoals de Schotten in de EU blijven?
Ja, van vandeRegio wel, want de EU zou verwelkomend moeten zijn voor regio’s, ook wanneer “hun land” een andere mening heeft. Zoals Catalonië en Spanje, en alle regio’s die een vrijheidsstrijd voelen om hun eigen taal en cultuur te waarborgen, en daarmee hun identiteit, terwijl ze zich onderdrukt voelen. Europa zou een Unie van gelijkwaardige regio’s moeten worden, waar alle ruimte en wederzijds respect is om de eigen identiteit te behouden, met de groeiende samenwerking die al bijna 75 jaar vrede(*) in Europa mogelijk maakt.

Is een referendum over Brexit een juist middel geweest?
Ja, maar het was beter geweest wanneer de Britten met elkaar hadden afgesproken dat twee-derde de benodigde meerderheid zou zijn geweest. Door de huidige uitslag van een paar stemmen boven de 50%, is er juist een grote weerstand, met verwijten en schaamte, omdat het andere kamp ook bijna 50% vertolkt. De gedachte dat een iets andere opkomst een andere uitkomst zou kunnen hebben. Het meest moeilijke is de interpretatie van de niet-stemmers en welk gevolg dit heeft op de interpretatie van de mening van haar volk.

Was het referendum een misleiding van het volk?
Ja, (achteraf) niemand lijkt het gevolg te hebben overzien. Hierdoor is er gestemd met onvoldoende kennis. Toch heeft het debat wel mensen aan het nadenken gezet en met elkaar in gesprek gebracht. Deze betrokkenheid is juist goed geweest. Wellicht is dan het uiteindelijke stem-moment onhandig, omdat dan opeens de dialoog plotsklaps afgelopen is en in een existentiële crisis is beland. Toch moet men verder...

Zou de Artikel 50 procedure beter moeten worden uitgevoerd?
Ja, want er wordt nu al twee jaar alleen maar onduidelijkheid geboden. Dat heeft gevolgen voor heel Europa. In het klein heeft dit gevolgen voor de 26 of 29 zetels die er te verdelen zijn in de verkiezingen van 23 mei 2019. In het groot onzekerheid omtrent alles wat we qua werk, handel, vakantie en meer met het Verenigd Koninkrijk willen plannen. Ook is het een smeulend vuurtje dat het vrijheidsdenken versterkt, evenals de repressie, dat door populisten en heersende elite wordt aangewakkerd om afstand te willen gaan nemen van de belofte die de Europese Unie is.

Moet er een harde exit komen?
Nee, een zachte. De Britten zouden een omgangsregeling moeten kiezen en krijgen zoals Noorwegen of Zwitserland heeft. De (bestraffende) houding die de Europese Commissie en de Raad van Europa inneemt is kwalijk te noemen. Het ogenschijnlijk klungelige van de Britse regering wordt hierin benut om de mening van de Europeanen te bevooroordelen. Een zachte exit maakt het ook mogelijk dat er in de toekomst ook gewoon een pijnloze herintrede kan plaatsvinden.

Is Brexit een voorval, het begin, of het einde?
Alle drie. Als voorval is het iets waar we mee om moeten gaan. Bij het opstellen van het Verdrag van Maastricht is toen bewust een scenario voorzien dat het voor een land mogelijk moet zijn om ook uit de Unie te stappen. Als een goed huwelijk, moet je ook kunnen scheiden. Dat gebeurd nu ook. Als het begin is het dan de eerste keer dat een land uittreed en zo de continue expansiedrift afremt. Het is een begin omdat een land zich uitspreekt dat ze binnen de Europese Unie niet voldoende in hun waarde gelaten wordt als regio. Kiezen voor het idee het zelf beter te kunnen en willen. Hiermee laat ze de dynamiek tussen “de moeder” en “de kinderen” zien. Het is voordehandliggend dat de Britten voor hun eigen culturele identiteit kiezen. Als het einde is het typerend voor de houding dat “die puberale vrijheidsdrang” niet geaccepteerd wordt. En daarmee maakt de Unie het overduidelijk hoe ze eigenlijk om wil gaan met (regionale) minderheden, waardoor ze het vertrouwen in haar wezen ter discussie laat stellen.

Is de volgende stap een Nexit (exit van Nederland uit de EU)?
Nee, wat betreft vandeRegio (nog) niet. De nadelen en tekortkomingen van de EU worden niet weggenomen door het te vervangen door een “onafhankelijk” Nederland. Wellicht worden ze alleen verbloemt, en ondergesneeuwd door nieuwe, zodat het nog langer duurt voordat problemen bij de wortel aangepakt kan worden. Deze samenwerking in Europa biedt namelijk ook zoveel goeds en kansen. Wel moeten we zeer kritisch blijven over de koers die de Europese Unie vaart en onze rol en bewegingsruimte daar in.

Gaat Nederland goed om met de naderende Brexit?
We moeten aannemen dat de Staten-Generaal en de regering de beste keuzes maken en stappen ondernemen. Vanuit het regionaal perspectief kunnen wij alleen maar vertrouwen hebben in hoe “Brussel” en “Den Haag” dit voor ons doet. Wij kunnen alleen maar informeren bij potentieel gedupeerden van de Brexit over hoe de zaken ervoor staan. De regio’s zijn hierin onthand. Wanneer het er straks nog toe doet, zou vandeRegio hier nog wel graag haar mening over willen geven.

Er zijn namelijk zeker wel principiële bezwaren in hoe sommige tijdelijke wetgeving wordt gemaakt. Bijvoorbeeld de voorziening die is getroffen van hoe in Nederland de resterende 3 zetels (verhoging van 26 naar 29 zetels) worden toegewezen voor het Europees Parlement wanneer de uittreding van het Verenigd Koninkrijk wel doorgaat, maar niet op tijd voordat er verkiezingen zijn. In dat geval worden deze extra zetels als bonus vergeven aan de partijen die al minimaal 1 zetel verkregen hadden. In de praktijk zou dit er dus op neerkomen dat de kiesdrempel — kiesdeler is benodigd voordat zetel wordt toebedeeld — eigenlijk op een kunstmatige manier met 11,5% is verhoogd. Evenals dat hierbij het restzeteltoewijzing-mechanisme van de “grootste gemiddelden” de grootste partijen wederom buitenproportioneel bevooroordeeld. Dit is een uitvergroting van de ongelijke voet die in de Kieswet is ingebakken (art. 4,3,1 Gw / art.Y2 jo. P6-P9 Kieswet).

Ook Artikel X van de Verzamelwet Brexit holt in potentie de checks and balances van het wetgevingsproces uit. Ze neemt bevoegdheden naar de regering, terwijl die bij de Staten-Generaal liggen, vanuit het argument van efficiëntie en urgentie. Hierin wordt de taak van verantwoording afleggen . Dit alles benadrukt nogmaals dat de termijn van 2 jaar voor een Artikel-50-procedure te kort is gebleken en dat de onwillendheid van volksvertegenwoordigers aan beide kanten van het Kanaal het (ongewenst) vertraagd en saboteert om er een nette softe exit van te maken.